pusqk df nfm: 'KMBy'
lyKk: blbIr kOr sMGyVf
pRkfÈk: mnpRIq pRkfÈn, idwlI,
jlMDrpVcolkfr:
zf: hrnyk isMG 'koml'
"KMBy" prvfsI lyiKkf blbIr kOr sMGyVf df
nvF khfxI-sMgRih hY jo Aus dy pihly khfxI sMgRih 'afpxy hI Ehly" (1992) qoN lgBg 19
sfl bfad pRkfiÈq hoieaf hY. AuNj, ies qoN pihlF, Aus dy do nfvl 'hwk dI mMg" qy
'iewk Éq nF swjxF dy" vI Cp cuwky hn. afpxy vwloN khy gey lyiKkf dy ÈbdF nfÜ
sihmqI pRgt kridaF ikhf jf skdf hY ik lyKk iksy anuBv nUM rcnf jF ikqfbI rUp dyx `c vkÌf
pf skdf hY prMqU lyKk dy aMdr isrjn-pRikRaf df kfrj inrMqr cldf rihMdf hY.
bfhrly dysF ivc vsdy BfrqI mUl dy lok dUhrI iËMdgI
ijAuNdy hn. iek pfsy Auh afpxy siBafcfrk ivrsy nUM nfÜ lY ky qurn df Xqn krdy hn qy dUjy
pfsy pwCmI siBafcfr hY ijs ivc Auh ivcrdy hn. aijhf jIvn, aksr AunHF leI duibDf, qxfE qy
tkrfE df kfrx bxdf hY aqy BfrqI mUl dy lyKkF ny aijhI mnosiQqI qy prsiQqI nUM afpxI ilKq
df ivÈf bxfieaf hY. blbIr kOr sMGyVf vI aijhy lyKkF ivcoN iek hY.

|
blbIr kOr
sMGyVf |
blbIr kOr sMGyVf dIaF khfxIaF df ivÈf-vsqU pRmuK
rUp ivc, mrd dIaF vDIkIaF df iÈkfr aOrq aqy tuwtdy pirvfrk sMbMD hn. Aus dIaF lgBg sfrIaF
khfxIaF df kyNdr-ibMdU aOrq hY. BfrqI mUl dy lok kYnyzf, ieMglYNz jF dunIaF dy iksy vI
ihwsy ivc gey hn, Auh afpxy ikrdfr-ivhfr nUM afpxy nfÜ lY ky gey sn. DrqI bdl jFdI hY pr
mrd df aOrq pRqI nËrIaf nhIN bdldf. aijhy smfj ivc aOrq nUM iek 'vsqU' hI smJ ilaf jFdf
hY. lyiKkf ny Éud vI aOrq leI 'vsqU' Èbd vfr-vfr iesqymfl kIqf hY. crcf df afgfË blbIr
kOr sMGyVf dI khfxI 'awg' nfÜ kIqf jf skdf hY. ieh khfxI mrd vwloN aOrq `qy qÈwdd qy mrd
dI ieÉlfkI igrfvt df pRBfvÈflI icwqr pyÈ krdI hY. khfxI ivc vfprIaF GtnfvF dy vrnx qoN
pqf lwgdf hY ik mrd ieKlfkI qOr `qy ies hwd qwk igr skdf hY ik lVkIaF df ÈoÈx kridaF
afpxI DI nUM vI afpxI hvs df iÈkfr bxf lYNdf hY ijs dy PlsrUp DI dy mn ivc mrd pRqI nÌrq
dI aijhI awg bldI hY, jo kdy ÈFq nhIN huMdI.
'jMg' khfxI df ivÈf hY - blfqkfr. BfrqI mUl dy
mfipaF dI DI inwkI afpxy hI pMjfbI dosq rivMdr dI dirMdgI df iÈkfr ho ky asih qy akih
mfnisk pIVf `coN guËrdI hY. 'buwq bdn' vI aOrq nfÜ huMdy ainaf dI kQf hY. 'ÈmIm' nF dI
khfxI ivc vI aOrq nfÜ ainaf qy mrd vloN srIrk ÈoÈx df vrnx hY. drasl mrd df aOrq pRqI
nËrIaf BogvfdI hI irhf hY. mrd leI aOrq kyvl iek vsqU hY - jd iek qoN jIa Br igaf Aus nUM
ÌflqU cIË smJ ky dUjI nfÜ nfqf joV ilaf. iek bIvI nfÜ kuJ vrHy ibqf ky, iPr iksy hor
kuVI nfÜ inkfh krn vfly mrdF leI kQfkfr ny 'igrJ' pRqIk vriqaf hY. igrJF muridaF df mfs
KFdIaF ny pr mrd aOrq dy ijsm df mfs nocdy hn. lyiKkf dI khfxI 'igrJF' iesy hkIkq nUM
ibafn krdI hY. keI vfr muhwbq hI aOrq nUM dUijaF dI nËr ivc gunfhgfr bxf idMdI hY ijvyN
ik 'Êlq drvfËf' dI gurjoq dI iËMdgI ivc kuVqx Gul jFdI hY. ivdyÈF ivc pqI-pqnI dy
tuwtdy sMbMDF qy mrd dI ÈwkI ËihnIaq nUM bfÉUbI pyÈ krdI hY blbIr kOr sMGyVf dI iek
khfxI -"nrvs bryk zfAUn".
aOrq df jo srUp blbIr kOr sMGyVf dIaF khfxIaF ivcoN
AuBrdf hY, Aus df vDIaf qy sfriQk pwK ieh hY ik lyiKkf aOrq nUM ablf qy qrs dI pfqr bxf ky
afpxI khfxI Éqm nhIN krdI sgoN aOrq dy aMdrly svYmfn qy nvIN sor nUM AuBfr ky Aus nUM
iËMdgI ivc nvIN ÈurUafq krn leI pRyrnf pRdfn krdI hY. Audfhrx vjoN, gurjoq (bMd drvfËf)
iËMdgI df nvF sÌr ÈurU krdI hY. Aus aMdr nvIN soc jnm lYNdI hY. iesy qrHF ÈYrn (jMg)
vloN hvs df iÈkfr inwkI nUM nftkI ZMg nfÜ suxfeI afpxI hwzbIqI mrd ivruD 'jMg' jfrI rwKx
leI pRyrnf pRdfn krdI hY. Aus df kihxf hY ik 'ieh jMg dunIaF dy hr kony ivc hr aOrq nUM
lVnI pYNdI hY.'
blbIr kOr sMGyVf ny ivdyÈF ivc vsdy BfrqI mUl dy
lokF dI mfniskqf nUM mUrqImfn krn df sÌl Xqn kIqf hY jo siBafcfrk rUpFqrn dI pRikRaf
ivcoN guËridaF afpxy ivrsy nfloN tuwtxf nhIN cfhuMdy. BfrqI mUl dy lok afpxy leI nhIN,
afpxy bwicaF leI ijAuNdy hn pr pwCmI dyÈF ivc jMmy-ply bwcy afpxy mfipaF dI ies soc df
KMzn krdy hn qy bwicaF dI QFh 'afpxy leI' ijAux leI kihMdy hn. 'KMBy' khfxI ivdyÈF ivc
tuwt rhI pirvfrk sFJ qy irÈiqaF ivc peI qRyV nUM Aujfgr krdI hY. 'afpxI hoNd' vI tuwtdy
pirvfrk sMbMDF dy duKFq nUM bfÉUbI pyÈ krdI hY. pYsy qy svfrQ nfl juVy pirvfrk sMbMD
ivcoN Aupjy duKFq nUM lyiKkf ny afpxI khfxI 'irÈqf' ivc pyÈ kIqf hY. bwicaF nfÜ dosqfnF
sMbMDF df ÉimafËf Bugqx AuprMq "afpxy leI" ijAux dy aihsfs nUM 'mukqI' nF dI
khfxI ivc bfÉUbI icqiraf igaf hY.
sihj, sohj qy mOilkqf lyiKkf dI kQf-ÈYlI dy aihm
qwq hn. KMBy, igrJF, awg, aOV afid pRqIk aqy swc df PMbf, Xfdf df kfÌlf, sIimMt df jMgl
afid rUpk lyiKkf dI aiBivakqI nUM pRBfvÈflI bxfAuNdy hn. siBafvfrk rUpFqrn nUM mwdynËr
rwKidaF aMgRyËI qy AurdU ÈbdfvlI df pRXog vfiËb hY.
inrsMdyh, blbIr kOr sMGyVf df ieh khfxI-sMgRih
"KMBy" pMjfbI glp ivc AusdI aihm pRfpqI hY. ibnF lMmy vkÌy qoN, pMjfbI dy pfTkF
nUM Aus dy aijhy hor khfxI-sMgRih dI AuzIk rhygI.
mnpRIq pRkfÈn 16/16 pihlI mMiËl, gIqf klonI, idwlI
vloN pRkfiÈq ies pusqk dI kImq 180 rupey qy pMny 168 hn |