WALhCNA: XA: GOGOEDWAL ES^g RAeQ

XA: PZITM ES^g Kw[Bh P^JABI SAEHTK JGT EVC EeK JAEiWA-PEHCAEiWA Na Hw. UOSNQ KHAiI DI EVdA Th[ WAPiA SAEHTK SfR WAR^EbWA WTQ EFR KHAiI DQ NAL HI NAL WALhCNA, khJ, S^PADNA, SAEHYTK POSTKa DQ MOYk-B^da WTQ P^JABI DQ NAMI SAEHTKARa NAL Ee^lRVIUoz WAED DQ KARJa UOTQ VI PoRI LGN, eIMANDARI WTQ ENRPYkTA NAL HYt WzMAEeWA Hw. "zBT-sODA P^JABI KEVTA: EeK WALhCNATMK WEdWwN" UOSDI P^JVI[ POSTK Hw.

XA: Kw[Bh

"zBT-sODA P^JABI KEVTA: EeK WALhCNATMK WEdWwN (EBZEls PAELSI WTQ RAslRI LEHRa DQ PZS^G EVC)" XA: PZITM ES^g Kw[Bh DA PI¤WwC¤XI¤ DQ khJ-PZB^d "BRTANVI RAJ SMQ[ zBT-sODA P^JABI KEVTA DA WALhCNATMK WEdWwN DA HI ShEdWA RoP Hw. LQkK NQ HYtLI POSTK EVC WwN¤ JI¤ BwRIWR DI POSTK "Banned Controversial Literature" DI SoCI EVC DRJ WTQ PRMAEiT UOHI RCNAVa sAML KITIWa HN EJHrIWa W^GRQJI RAJ VLh[ zBT KITIWa GeIWa SN. khJ DA MNhRt zBT-sODA P^JABI KEVTA ' LYb KQ UOS DI ENsANDHI KREDWa, bART DQ SOT^TRTA S^GRAM DQ EeETHAS DI EPYpboMI EVC UOSDI EVWAEkWA KRNI Hw. WYp KaXa EVC V^XI HheI HYtLI POSTK EVC XA: Kw[Bh NQ UONIVI[ WTQ VIHVI[ SDI DI PZwS SB^dI EBZEls PAELSI Th[ WAR^b KRKQ ~DR LEHR TQ zBT P^JABI KAEV, WKALI LEHR TQ zBT P^JABI KAEV, NA-EMLVRTi LEHR TQ zBT P^JABI KAEV, EKRTI LEHR TQ zBT P^JABI KAEV, KoKA-LEHR TQ zBT P^JABI KAEV WTQ zBT-sODA P^JABI KEVTA DA SAEHTK TQ EeETHASK MHYTV DQ CwPlRa UOPR^T Jh ENsKRs KYxQ HN UOH SLAHOi yhG Ta HN HI PR SMOYCI khJ-POSTK DA WEdWwN KRN UOPR^T PApK ' SOT^TRTA S^GRAM EVC P^JABI KEVTA DQ SAEHTK TQ EeETHASK StAN DA Bhd VI KRVAUO[DQ HN.

XA: Kw[Bh NQ EJS P^JABI KEVTA ' zBT-sODA KEVTA DA Na EDYTA Hw UOH bART DI WAzADI LeI PEHLQ S^GRAM VJh[ GRDANQ JAi VALQ 1857 DQ ~DR, KoKA LEHR, VIHVI[ SDI DI ~DR LEHR, NAEMLVRTi LEHR, WKALI LEHR, EKRTI LEHR DQ EeETHAS WTQ EeHNa LEHRa HQp VAPRQ HADESWa EJVQ[ GUo BYYd, KoEKWa DI sHIDI, BABA RAM ES^g JI DQ DQs ENKALQ, ~DR PARlI DI StAPNA, KAMAGAlA MARo DQ SAKQ, NNKAiA SAEHB, GORo KQ BAG TQ JwTh DQ MhRECWa, JEL|Wa VALQ BAG DQ SAKQ WTQ RoSI EeNKLAB DQ VRNi NAL SB^dT SARI P^JABI KEVTA Hw EJS ' W^GRQJ HKoMT RAHI[ SMQ[ ESR zBT KR ELWA EGWA. EeS KEVTA ' HI "zBT-sODA P^JABI KEVTA" DA Na EDYTA EGWA. zBT KRN DA WRt SI EK EeH KEVTA LhKa TK Na POYJQ WTQ LhKa TK PHO^CAUOi DA K^M PZwS UOTQ SI. EeS LeI, EeS KEVTA ' zBT KREDWa PEHLI SRKARI KRhPI PZwS UOTQ HI HheI. LQkK NQ BRTANVI SRKAR DI PZwS PAELSI ' C^GI TR|a N^GA KRN LeI, PZwS DQ EeETHAS ' BEREls SRKAR DI Shsi PAELSI DQ S^DRb EVC RYk KQ EVStAR NAL EVCAREDWa ENsKRs KYExWA Hw EK VQLQ DI BEREls SRKAR PZwS DQ Vdi-FOYLi DQ HYK EVC NHI[ SI. EeS EPYp boMI EVC HI zBT PELSI WTQ RAslRI LEHRa ' EVCAERWA EGWA Hw. EeS SARI P^JABI KEVTA DA M^TV SI EK WAPSI Eb^NTA DQ BAVzoD EVsQs TqR TQ LhKa W^DR RAslRI CQT^NTA JGA KQ bART ' W^GRQJa DQ CO^GL Thh[ SOT^TR KRVAUOi LeI JNTA ' PZQRT KITA JAVQ. PR EeS KEVTA ' LhKa TYK PHO^CAUOi LeI PZwS DI Lhr SI WTQ PZwS UOTQ BEREls SRKAR DI KRhPI SI.

khJ, WtAH EMHNT WTQ LGN M^GDA WEJHA KARJ Hw EJS EVC khJ KRN VALA VYk VYk SZhTa Th[ Eb^N Eb^N x^Ga NAL EeKYTZ KITQ GeQ TYta DI ghkVI[ POi cAi KRN UOPR^T UOHNa W^DR cOPQ HheQ SYC ' PZGl KRDA Hw. XA: Kw[Bh DI HYtLI khJ ' EeK PRKAR NAL WNOS^dANATMK (khJATMK) WALhCNA DA NAM EDYTA JA SKDA Hw. EKUO[ Jh EeS khJ WALhCNA EVC EeK PASQ bART DQ SOT^TRTA S^GRAM DQ EeETHAS Ja KALKZM ' RYEkWA EGWA Hw WTQ DoJQ PASQ EeS SMQ[ EVC UOPJI WTQ zBT-sODA P[^JABI KEVTA ' VI. CAHQ WiCAHQ, ESRJNHAR DIWa EKRTa DQ NAL NAL SMQ[, StAN, cYPIWa, WicYPIWa RCNAVa, JIVN EDZslI WTQ JIVN-DRsN WAED SbQ KOj EeS WALhCNA DI PZiALI EVC WA JaDA Hw. WNOS^dANATMK WALhCNA EVC TOLNATMK WALhCNA DQ TYT VI WAP-MOHARQ HI WA JaDQ HN. WEJHI WALhCNA WKSR dOYdL EVC GOWACQ KeI SAEHTKARa ' PApKa DQ SAHMiQ ELWAUOi DA VI SfL yTN KRDI Hw. EeYtQ EeH KEHiA sAEeD WS^GT NHI[ HhVQGA EK UO[J Ta bAVQ[ HR PRKAR DI WALhCNA HI ENRPYk WTQ GOYlREHT HhiI CAHIDI Hw PR WNOS^dANATMK WALhCNA Ta PYkPATI Hh KQ ENbAeI HI NHI[ JA SKDI. XA: Kw[Bh WAPiQ VLh[ EeS khJ EHT EeKYTZ KITQ TYta, UOHNa DI PZEKRTI, EVWAEkWA WTQ EVsLQsi SB^dI LhrI[DI EDZslI WTQ PHO^C PZTI SOCQT WTQ ENRPYk Hw. UOH ENsKRsa ' PEHLa HI EMYt KQ UOHNa DI POslI EHYT NHI[ TORDA SGh[ TYta DQ WASRQ ENsKRsa TQ PH^OCDA Hw.

XA: Kw[Bh NQ WAPiI EeS EeTEHASK WALhCNATMK PHO^C RAHI[ EeS SMQ[ DI zBT-sODA KEVTA DQ SAEHTK MHYTV ' UOgArEDWa RAslRI LEHRa WTQ BERls NITI DQ TYta RAHI[ SAEHT DQ SMAJK, EeETHASK TQ RAJNITK MHYTV TK RSAeI KITI Hw.

EeS POSTK Th[ SPsl HO^DA Hw EK UOS' bART DI SOT^TRTA S^GRAM WTQ S^GRAM NAL SB^tT SARIWa LEHRa DI PoRN TqR TQ VAKfI Hw. EeS VAKfI SDKA HI, UOS NQ EeS SMQ[ DI zBT-sODA P^JABI KEVTA DQ EeETHASK WTQ RAJNITK SRhKARa DA EVsLQsi KRN UOPR^T EeS KEVTA DA "KAEVK-MOYL" ENRdART KREDWa SMQ[ DQ EeTHASK SYC ' VI PEHCAEiWA, KVI DI SMAJK EzYMQVARI ' VI WTQ UOSDI SAEHTK eIMANDARI ' VI.

EeYtQ EeH EzKR KRNA BiDA Hw EK EeS POSTK Th[ PEHLa VI bART DI WAzADI LeI CLIWa VYk VYk LEHRa BARQ POSTKa ELkIWa GeIWa HN. PR HYtLI POSTK DQ KRTA XA: PZITM ES^g Kw[Bh NQ BHOT HI SO^DRTA WTQ SfLTA NAL WAPiI POSTK EVC SARIWa HI MOYk RAslRI LEHRa DI EPYp-boMI EDYTI Hw Ta Jh EeS EPYp-boMI EVC RAslRI LEHRa ' SMji EVC KheI Wqk NA WAVQ. DRWSL LQkK NQ "PZwS DA EeETHAS" TQ "RAslRI LEHRa DA EeETHAS", Dh EB^Do LeQ HN EJHNa TQ MAXL UOSAR KQ WAPiA WEdWwN SfLTA NAL PQs KITA Hw.

EeYK GYL EdWAN M^GDI Hw EK zBT KITI GeI P^JABI KEVTA DA SajA MOYk RhL bAVQ[ LhKa EVC RAslRI CQT^NTA PwDA KRKQ SOT^TRTA DI PRAPTI KRNA SI PR DQs DQ EHYT LeI CLIWa VYk VYk LEHRa TQ dARAVa EJHNa DQ WdIN EeH KEVTA Hh[D EVC WAeI, UOHNa DIWa PERStTIWa WTQ EVCARK dARA VYkRI VYkRI SI. EeS LeI SObAVK HI HR LEHR SB^dI RCI GeI KEVTA DQ VSTo TQ RoP R^G EVC Eb^NTA EDSDI Hw. PR EeS Eb^NTA DQ BAVzoD VI EeH SARI KEVTA EeK EVSQs EDsA VL HI S^KQT KRDI Hw WTQ EeH EDsA Hw: DQs ' W^GRQza DI ~OLAMI Th[ WAzAD KRVAUOiA. ENYJGT EVLYkiTA DQ BAVzoD EeH KEVTA EeK SajQ MOHAJ VLa EesARQ KRDI TORI JaDI Hw.

BDQsI dRTI TQ J^MI-PLI WTQ BDQsI dRTI TQ RCI GeI ~DR LEHR DI SARI KEVTA DA PZMOYk M^TV Ta LhKa EVC RAJNITK CQTNTA PwDA KRNI SI PR EeS M^TV DI PoRTI LeI UOPEVEsWa VJh[ ~OLAMI EVROYd NfRT, WAREtK kOsHALI LeI PZQRNA, KqMI eQKTA LeI S^DQs WTQ WAPiQ EVRSQ PZTI JAGRoK REHi LeI V^GAR WTQ ECTAR VI SI. EeH KEVTA HQpI bRI Ez^DGI DA ECTR EkC| KQ ~OLAMI DA TIBR WEHSAS VI KRAUO[DI Hw WTQ NAL HI EzLT bRI Ez^DGI ' MRN SMAN VI GRDANDI Hw:

SARI kLK kODAEe BQDAR BwpI,
SOYTA JAGDA To^ EH^DOSTAN EKUO[ NI.
PAlQ KPrQ EJSM KMzhR HhEeWA,
JOYSA Jhs TQ EJGR DA TAN EKUO[ NI.
KALA ChR WAkQ SARA JG SA',
SOkI VSDI TQRI S^TAN EKUO[ NI.
NA UOH R^G TQRA NA UOH RoP TQRA,
NA UOH sAN TQ NALQ GOMAN EKUO[ NI.
dRTI EVHL NA DQ[VDI GRK JAeIeQ,
EBJLI SOYlDI EKdRh[ WSMAN EKUO[ NI.
eQS EJ^DGI Th[ SA' MRN C^GA,
MqT KYxDI WSa DI JAN EKUO[ NI.
WwVQ[ VaG DIVAENWa PeQ EFRDQ,
LAUO[DQ UOp KQ WAPiA TAN EKUO[ NI.
JBI BAN LAGQ TBI RhS JAGQ,
SINQ VJDQ WSa DQ BAN EKUO[ NI.

E^eS Th[ WYGQ GOLAMI DA JoLA GLh[ LAH KQ VGAH MARN LeI VI V^GARDI Hw EeH KEVTA:

WAu DQs bAeIu EH^DOSTAN VALQ,
x^G ShCIeQ DOYk EMlAVNQ DA.
EPWA TqK GOLAMI DA GL SAXQ,
KRIeQ JTN HOi EeS ' LAHVNQ DA.

Ee^j HI WKALI LEHR DI KEVTA DA EVsA bAVQ[ GORDOWAERWa DI WAzADI PRAPT KRNA SI PR EeS LEHR DI KEVTA DQ HhR UOP EVsQ W^GRQJa DI KOlL-CAL, BQEeNSAfI, BQVfAeI WTQ JBR VI SI. BYBR LEHR VI SOT^TRTA S^GRAM DI EeK WEHM KrI SI WTQ RAslRI LEHR SI. WKALI LEHR VLh[ WEH^SA DQ SMRtN KARN BYBR LEHR Hh[D EVC WAeI. BYBR LEHR DA WAsA EH^SATMK TRIEKWa NAL W^GRQJa ' bART EVCh[ kDQrNA SI. PR^To EeH GYL HwRANI JNK Hw EK BYBR LEHR DI KheI VI KAEV RCNA ' zBT KITQ JAi DA S^KQT EKSQ VI SRhT Th[ NHI[ EMLDA. EeS LEHR SB^dI WEHM POSTKa HN: "BYBR WKALI LEHR DA EeETHAS" LQkK EMLkA ES^g ENYjR, "BYBR WKALI LEHR" LQkK SO^DR ES^g BYBR WTQ KQSR ES^g NAVLKAR ELkT "~DR LEHR DI KEVTA." EeHNa EVC VI BYBR LEHR DI KEVTA DQ zBT Hhi SB^dI KheI S^KQT NHI[ EMLDA. EKRTI LEHR RAslRI LEHR SI WTQ EeS LEHR DQ PZbAV HQp KVIWa NQ SAMRAJ EVROYd LhKa EVC NfRT DA JzBA PwDA KRN DA yTN KITA WTQ SMAJVAD DI bAVNA ' JAGRT KREDWa LhKa EVC KqMIWT DI bAVNA ' JGaEDWa RAslRI JzBQ ' VI lO^EBWA.

XA: Kw[Bh NQ HtLI POSTK EVC zBT sODA P^JABI KEVTA DQ RoPK PYk DA VI Lhr WNOSAR, BHOOTQ EVStAR EVC NA JaEDWa, bLI baET VRNi KITA Hw. UOSNQ EeS KEVTA DI bAsA, sBDAVLI, c^D PZB^d, WL^KAR EVdAN WTQ RS EVdAN WAED SB^dI LhrI[DA EzKR KITA Hw. zBT-sODA KEVTA RAHI[ KVIWa DA M^TV SRL WTQ SOkwN bAsA EVC LhKa TK WAPiA SONQHA PHO^CAUOiA SI. EeS LeI EeHNa KVIWa NQ LhK PYdR DI BhLI ' HI COEiWA. EeSQ LeI HI EeH KEVTA BhLI WTQ sBDAVLI DQ PYkh[ LhKa DQ BHOT NQrQ RHI. KVIWa NQ c^D VI UOHh HI VRTQ Jh UOS SMQ[ BHOT LhK-EPZy SN EJVQ[ EK Bw[T, KhRrA, KEBT WAED. LhK KAEV RoP SYD, jhK, VAR, SIHRFI, BARAMAH, Pw[TI WYkRI, ghrIWa, ESYpiIWa, KAFIWa DI VRTh[ WAM RHI WTQ EKTQ EKTQ ~zLa VI ELkIWa GeIWa.

XA: PZITM ES^g Kw[Bh NQ EeS POSTK RAHI[ SABT KITA Hw EK UOH NA KQVL ESRJNATEMK LQkK WTQ WALhCK HI Hw SGh[ BHOT HI EMHNT WTQ LGN VALA khJI VI Hw. XA: Kw[Bh ' zBT-sODA P^JABI KEVTA WTQ KEVTA EVC PRGlAeI WAzADI DI TrP NAL bAVOK Saj DI bAVNA NQ khJ kQTR DQ MSALQ ' TNDQHI NAL EeKYpA KRN WTQ KEVTA DQ SB^dT PASARa ' SMji EVC BHOT SHAEeTA EDYTI Hw. UOH WAPiI khJ DI SIMa WdIN REH KQ WAPiQ PZGlAW EVC EeK SfL khJKAR WALhCK SABT HO^DA Hw. XA: Kw[Bh "zBT-sODA P^JABI KEVTA: EeK WALhCNATMK WEdWwN" PQs KRN LeI VdAeI DA HYKDAR Hw.