- ਨੱਨ੍ਹੀ ਕਹਾਣੀ -


 

ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ
ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ  (ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ)

ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਾਫੀ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ  ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ  ਤੇ ਮਜਬੂਰੀ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਪੜਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਮ ਤੇ ਲੱਗਣਾ ਪਿਆ।
ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨੂੰ 2 ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਘਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ  ਕਾਫੀ ਠੀਕ ਸੀ। ਅਸੀ ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਇੱਕਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਦਾ ਲੰਘਦਾ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀ ਸੀ। ਤੇ ਇਕ  ਦਿਨ ਜਦ ਮੈਂ  ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ  ਸੀ  ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਫੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ ਅੱਗਿਓਂ ਇਕ ਜਾਣੀ ਪਹਿਚਾਣੀ ਆਵਾਜ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸਰਵੀ (ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ)  ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ  ਮੰਨੋ ਤੁਫਾਨ ਜਾ ਉਠਿਆ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜੀ ਲਹਿਰ ਤੇ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ  ਆਪਣੇ ਭੂਆ ਜੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੀ। (ਚਾਹੇ ਹੁਣ ਉਹ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਅੱਜ ਤੋੰ 6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ  ਜਦੋਂ ਮੈਂ  ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਦੀ ਭੂਆ ਕੋਲ ਪੜਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਉਸ ਨੂੰ  ਦੇਖਿਆ  ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ  ਦਾ ਘਰ ਮੇਰੇ  ਨਾਨਕਿਆ ਦੇ ਘਰ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈੰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਨਾਲ  ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ ਤੇ ਜਦ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਿਲ ਜਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ । ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ  ਮਿਲਣ ਦਾ ਟਾਈਮ ਨਹੀ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਛੋਂ ਉਸਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਅੱਜ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ 6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪਿਆਰ  ਕਰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਦਾ ਪਤਾ  ਲੈ ਕੇ  ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ  ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡੀ ਰੋਜ ਫੌਨ ਤੇ ਗੱਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਕਦੀ ਕਦੀ ਦਾਰੂ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਛੋਟੀ ਪਰਮੀ (ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਨਾਂ )। ਦਿਨ ਵਿਚ ਅਸੀ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ  ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਹਸਦੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਤੇ ਹਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਹੱਸਣਾ ਮੈਨੂੰ ਇਨਾ ਰੁਲਾਏਗਾ...  (04/10/2018)

ਗੂੜ੍ਹ ਗੱਲਾਂ
ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ (ਡਾ.)
 
ਭਾਪਾ ਜੀ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੁੱਛਾਂ? ਚੌਥੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਪੇ ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
 
ਹਾਂ ਪੁੱਤ, ਪੁੱਛ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰਮਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
 
ਭਾਪਾ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ। ਕੱਲ ਗੁਪਤਾ ਅੰਕਲ ਦਾ ਬੇਟਾ (ਅੰਕੁਰ) ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਪਾ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ।
 
ਅੱਛਾ ! ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਗੁਪਤਾ ਜੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੇ? ਸੁਲੱਖਣ ਨੇ ਹਰਮਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
 
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇਰੇ ਪਾਪਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਹੀਂਓ ਤੁਸੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ। ਹਰਮਨ ਨੇ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
 
ਬੇਟਾ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਇਉਂ ਹੀ ਹੁੰਦੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਹੈ।
 
ਹਰਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਪੇ ਦੀਆਂ 'ਗੂੜ੍ਹ ਗੱਲਾਂ' ਸਮਝ ਨਾ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛੇ ਆਪਣਾ ਬਸਤਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਕੂਲ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ।
 17/09/2018

 

ਨਿੱਕਾ ਜੱਜ
ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਇਟਲੀ

ਕੱਲ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਮੋਟੀ ਗੱਲੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸਾਡਾ ਛੋਟਾ ਪੋਤਾ ਗੁਰਬਾਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਲਿਆ, ਚੁੱਪ ਕਰੋ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜਾਈ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਪਏ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਉੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਏ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਬੇਟਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਤੇਰੀ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਨਹੀਂ ,ਤੁਸੀਂ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਸੂਰ ਵਾਰ ਹੋ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਆਂ ਗਾ। ਨਿੱਕੇ ਜੱਜ ਨੇ ਝੱਟ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਾਂ ਰਹੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਉਹ  ਫੋਨ ਤੇ ਕੋਈ ਗੇਮ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਨਾਲੋ ਨਾਲ  ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਛਡ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦਾਦਾ ਜੀ ਵੇਖ ਲਉ ਮੁੜ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਉੱਸ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ  ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਠੀਕ ਹੈ ਬੇਟਾ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।  ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਫੋਨ ਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਆਪਣੀ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੱਲ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਜਾਪ ਰਹੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇੱਸ ਨਿੱਕੇ ਜੱਜ ਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਇਨਸਾਫ ਪਸੰਦ ਜੱਜ ਦਾ ਭਵਿੱਖ  ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
08/06/2018

ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਹੰਝੂ
ਡਾ: ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ

ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਹਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਕੂਟਰ ਹੋਲ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ।
'ਚਲੋ ਜੀ, ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਣੀ ਹੈ।' ਹਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਸਕੂਟਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਿਆਂ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
'ਲੱਗਦੈ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ!' ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਕੂਟਰ ਲਗਭਗ ਰੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
'ਛੇਤੀ ਚਲੋ ਇੱਥੋਂ, ਆਪਾਂ ਕੀ ਲੈਣੈ, ਖ਼ਬਰੇ ਕੌਣ ਹੋਊ'
'ਪਰ, ਦੇਖ ਤਾਂ ਲੈਣ ਦੇ, ਕੌਣ ਆ'
'ਤੁਸੀਂ ਚਲੋ।' ਹਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੜ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਕੂਟਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ;
'ਤਾਇਆ, ਪਰਲੋ ਆ ਗਈ, ਆਪਣਾ ਛਿੰਦਾ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ।' ਸੁਰਜਨ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਬਲਕਾਰ ਨੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
'ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਐਕਸੀਡੈਂਟ?'
'ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਮੋੜ 'ਤੇ!'
'ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਆਏ ਸਾਂ!'
'ਹਾਂ ਤਾਇਆ, ਹੁਣੇ ਹੋਇਆ ਐਕਸੀਡੈਂਟ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀ ਆਂ, ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦੈ 'ਜੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ!'
'ਹਾਏ ਉਏ, ਅਸੀਂ ਰੁਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ' ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਹੀ ਪੁੱਤ ਪਿਆ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ!' ਸੁਰਜਨ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ। (07/06/2018)
 
# 1054/1, ਵਾ: ਨੰ: 15- ਏ,
ਭਗਵਾਨ ਨਗਰ ਕਾਲੌਨੀ, ਪਿੱਪਲੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ।
ਸੰਪਰਕ 75892- 33437


ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ

ਡਾ. ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ

nishanਹੈਲੋ, ਸਦਰ ਥਾਣੇ ਤੋਂ ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਬੋਲਦਾਂ, ਮੈਂ। ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਜੀ, ਦੱਸੋ? ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਕੰਮ ਪੁੱਛਿਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸਪੋਸਟ ਦੀ ਇਨਕੁਆਰੀ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਜਨਾਬ, ਮੈਂ ਕੱਲ ਆਵਾਂਗਾ ਥਾਣੇ। ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਠੀਕ ਹੈ, ਗਿਆਰਾਂ ਕੂ ਵਜੇ ਆ ਜਾਣਾ, ਮੈਂ ਥਾਣੇ ਹੀਂ ਮਿਲਾਂਗਾ। ਜੀ। ਆਖ ਕੇ ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਹੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਠੀਕ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਸਦਰ ਥਾਣੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਫ਼ਾਰਮ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਦਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਦੋ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਵਾ ਲਿਆਉਣਾ। ਜਨਾਬ, ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਮੈਥੋਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪੈਣੈ। ਕੋਈ ਹੱਲ ਕੱਢੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਛੇਤੀ ਚਾਹੀਦੈ, ਨਾਲੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਟੈਮ ਵੀਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇੰਨਾ। ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਰਲੇ ਜਿਹੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਈਆ ਲੱਗੂਗਾ, ਫਿਰ। ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਆਹ ਲਓ ਜਨਾਬ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਈਆ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਾਓ। ਬਲਦੇਵ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਨੋਟ ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਜਾਓ, ਨਜ਼ਾਰੇ ਲਓ, ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਊਗਾ!

ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਹੱਸ ਕੇ ਥਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤੇ ਹੌਲਦਾਰ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਮੁੜ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਰੂਫ ਹੋ ਗਿਆ।
 
# 1054/1, ਵਾ. ਨੰ. 15- ਏ, ਭਗਵਾਨ ਨਗਰ ਕਾਲੌਨੀ, ਪਿੱਪਲੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ। *ਸੰਪਰਕ 75892- 33437


ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸੁਧਾਰ
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ 'ਹਰਿਆਓ'

       sukhwinder"ਰੁਕੋ…ਰੁਕੋ", ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੋਟਰ ਸਾਇਕਲ ਰੋਕ ਲਿਆ।
       "ਹਾਂਜੀ ਜਨਾਬ…ਦਸੋ?", ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
"ਸਾਲਿਆ ਤੂੰ ਸ਼ਰੇਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਿਹੈ। ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਚੁਕੀ ਫਿਰਦੈ ਤੇ ਪੁਛਦੈ ਸਾਨੂੰ…ਬਈ ਦਸੋ", ਥਾਣੇਦਾਰ ਆਪਣੀ ਵਰਦੀ ਦਾ ਰੋਹਬ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਦੋਸਤ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।
      "ਓਏ…ਸਾਲਿਓ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਮੋਟਰ ਸਾਇਕਲ ਤੇ ਟਰਾਈ ਮਾਰਦੇ ਫਿਰਦੈ ਹੋ। ਪਤੈ ਤਿੰਨ ਸਵਾਰੀ ਅਲਾਊਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਜਾਂਦੈ ਫਿਰ ਆ ਜਾਨੇ ਓ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖਾਉਣ…ਠਾਣੇ ਚੱਲੋ। ਓਏ ਸਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਟਰ ਸਾਇਕਲ ਲਵੋ ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋ ਅੰਦਰ", ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਡੰਡੇ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਖੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਸੌ ਦੇ ਦੋ ਨੋਟ ਧਰ ਦਿੱਤੇ। ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਛਾਂ ਖਿੜ ਗਈਆਂ।
      "ਠੀਕ ਐ…ਠੀਕ ਐ ਲੰਘ ਜਾਵੋ", ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੁਖ ਵਾਂਗ ਬਦਲਦਿਆਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਅਸੀਂ ਮੋਟਰ ਸਾਇਕਲ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਸੋਚਿਆ, 'ਯਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਜ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਬਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੀ ਜੇਬ ਹੀ ਕਾਨੁੰਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੇ ਓਹ ਖੁਸ਼ ਤਾਂ...ਕਾਨੂੰਨ ਖੁਸ਼'। (21/05/2018)
 
-ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ 'ਹਰਿਆਓ'
ਉਭੱਵਾਲ, ਸੰਗਰੂਰ
8427405492


ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ !

ਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ  (10/05/2018)

nishanਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁੱਟੀ ਕੈਂਸਲ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਸਿਪਾਈ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦਾ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਪਰ, ਭੀੜ ਜਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਟ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਸੀਟ ਭਾਲਣ ਲਈ ਡੱਬੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ, ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਤਾੜ੍ਹਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਾਬੂ ਦੀ ਸੀਟ ਕੋਲ ਜਾ ਖੜ੍ਹਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਖੁੱਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੁਝ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਫ਼ੌਜੀ ਸਾਹਬ, ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਤੁਰੋ। ਇੱਥੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ, ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਹਲਾ ਤੱਤਾ ਬੋਲਿਆ। "ਠੀਕ ਹੈ ਸੇਠ ਜੀ।" ਕਹਿ ਕੇ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਟੋਨੀ) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਲੱਗਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਹ ਬੋਲਿਆ ਕੁਝ ਨਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੀਟ ਭਾਲਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਪਰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਦੇ ਲਾਗੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀਂ ਫਟਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਟੀ ਵੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿਪਾਹੀ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ। ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 'ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ' ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਲੂਟ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਟੋਨੀ) ਨੂੰ ਇਸ 'ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ' ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ!!!

"ਕਾਸ਼ ! ਉਸ ਦਿਨ ਵੀਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਫ਼ੌਜੀ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੀਟ ਤੇ ਬਿਠਾ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ 'ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ' ਹੁੰਦੀ !!!" ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਟੋਨੀ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ 'ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ' ਵਾਲਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ।

ਸੰਪਰਕ 75892- 33437

ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਘਰ
ਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ

'ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਈ, ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਐ।' ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਰਾਹ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਰਾਹਗੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
'ਅੱਛਾ !!! ਉਹ ਕਿਵੇਂ?' ਰਾਹਗੀਰ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।
'ਹਾਂ ਭਾਈ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਾਦੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ 'ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਘਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦੈ।' ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਰਾਹਗੀਰ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਿਆਂ ਕਿਹਾ।
'ਅੱਛਾ !!!' ਰਸਤਾ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਸੱਚਮੁਚ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਉਸਦਾ ਮੁੰਡਾ ਛਿੰਦਾ ਬੋਲ ਪਿਆ;
'ਬੇਬੇ, ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਆਪਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣੈ।'
'ਹਾਂ ਭਾਈ ਹੁੰਦੀ ਆਂ, ਇਸ ਵਾਰ ਫੇਰ ਕੁੜੀ ਆ ਭਾਈ, ਇਹਦੀ ਜਨਾਨੀ ਦੀ ਕੁੱਖ 'ਚ, ਅਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ !!!'
ਓਪਰੇ ਰਾਹਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਤੇ ਹੋਲੀ ਜਿਹੇ ਬੋਲਿਆ;
'ਬੇਬੇ, ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ !!!'
'ਵੇ ਜਾ ਤੂੰ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ।' ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖ ਕੇ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ।
ਰਾਹਗੀਰ ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 'ਕਾਤਲਾਂ ਦਾ ਘਰ' ਕਿਹੜਾ ਹੈ? 

# 1054/1, ਵਾ ਨੰ 15- ਏ,
ਭਗਵਾਨ ਨਗਰ ਕਾਲੌਨੀ,
ਪਿੱਪਲੀ,
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ।
ਮੋਬਾ 075892- 33437

 ਭਟਕਣ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਬਟਾਲਾ

varinderਗੋਰਖੀ ਗੁੱਸੀਲੇ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ।  ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਂਉਂ ਦੇ ਪੜੇ-ਲਿਖੇ ਫੌਜੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਾਹਲਾ ਹੀ ਸੁਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਸੀ।  ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਕੋ ਵਰੇ ਬਾਅਦ ਗੋਰਖੀ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਘਰ ਧੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।  ਧੀ ਦੀ ਆਮਦ ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਦਾਤ ਸਮਝਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਪਰ ਗੋਰਖੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਵੱਟ ਜਿਹੇ ਸਨ।

ਤਿੰਨ ਕੋ ਵਰੇ ਧੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਕਰਦਿਆਂ ਲੰਘ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋਬਾਰਾ ਬੱਚੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਧੀ ਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਗੋਰਖੀ ਤਾਂ ਜਾਣੋ ਫੁਟ-ਫੁਟਕੇ ਰੋਣ ਹੀ ਲੱਗ ਪਈ।  ਗੋਰਖੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਇਸ ਬਾਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵੀ ਕੁਝ ਦੁਖੀ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।  ਉਹ ਗੋਰਖੀ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਦਾ, 'ਕੋਈ ਨਾ ਗੋਰੀ, ਧੀਆਂ ਵੀ ਤਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਕਿਉੁਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫਿਕਰ ਕਰਦੀ ਏਂ ?'

ਪਰ ਗੋਰਖੀ ਕਿੱਥੋਂ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਝੁਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।  ਕਰਤਾਰੋ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ !  ਮਿੰਧੋ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਦੋ ਦੇ ਪੰਜ !  ਪਰ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ-ਮਾਰੀ ਦੀ ਗੋਦੀ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀ!  ਦੋ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਰਖੀ ਦੀ ਭਟਕਣ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਸੀ।  ਉਹ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ।  ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਹੱਥ-ਪੱਲੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀ ਸੀ ਪੈ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਲਟਾ ਇਹ ਭਟਕਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਅਸ਼ੋਕ ਜਦੋਂ ਵੀ ਛੁੱਟੀ ਆਉਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਕਿ ਧੀਆਂ ਵੱਲ ਜਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿਆ ਕਰ। ਪਰ, ਗੋਰਖੀ ਅੱਗੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਵੱਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਬੋਲਦੀ, 'ਦੇਖੋ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜਕੇ ਚੱਲਦੈ, ਕੀ ਆਪਦਾ ਜੀਅ ਨਈ ਕਰਦਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁੱਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਬਣ ਕੇ ਖੜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ।'  ਅਸ਼ੋਕ ਆਖਦਾ, 'ਗੋਰੀ ਇਹ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਕਰਨੀ ਹੈ।  ਧੀਆਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਹੁਣ।  ਗੋਰਖੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।  ਦਵਾਈਆਂ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਦੇਸੀ ਨੁਸਖਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਤਾਂ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।  ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਗੋਰਖੀ ਦੇ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।  ਪਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਇਹ ਸੱਚ ਗੋਰਖੀ ਨੂੰ ਨਹੀ ਸੀ ਦੱਸ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਤੇ ਗੋਰਖੀ ਨੂੰ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਐਸਾ ਕੁਝ ਦੱਸਕੇ।

ਆਖਰ ਉਹ ਕੁਝ ਹੀ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਡਰ ਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਗੋਰਖੀ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਬਾਹਲੀ ਵਿਗੜ ਗਈ।  ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਹਾਲ।  ਗੋਰਖੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਕੇ ਅਸ਼ੋਕ ਧਾਹ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋ ਉਠਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਦੇਖ ਗੋਰੀ, ਤੇਰੀ ਪੁੱਤ ਪਾਉਣ ਦੀ ਭਟਕਣ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਰੋਲ ਰਹੀ ਹੈ।  ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੀਂ।'    
  
ਉਧਰ ਗੋਰਖੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਹਸ਼, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਰੋਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਗੋਰਖੀ ਬੋਲੀ, 'ਦੇਖੋ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਆਸਾਂ-ਉਮੀਦਾਂ ਮੇਰੀ ਭਟਕਣ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ', ਕਹਿੰਦੇ-ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਗੋਰਖੀ ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲੁਟਕ ਗਈ। (10/04/2018)

ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ , ਜੈਤੋ ਸਰਜਾ, ਬਟਾਲਾ (ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) (9646852416)

sarabjit

ਨੰਨਾ ਮਹਿਮਾਨ
ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਹਾਜੀਪੁਰ

ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਨੰਨਾ ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ । ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਬੇਸ਼ਕ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਲਾਲਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ,  ਕਾਫੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੈਕਅੱਪ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ ਲਿਆ । ਅੱਗੇ ਦੀ ਅੱਗੇ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਪਵਾ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ।

ਅੱਜ ਉਹ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਸੀ ਨੰਨਾ ਮਹਿਮਾਨ ਧੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ! ਪਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨੂੰ  ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ " ਮੁਬਾਰਕ ਹੋਵੇ ਇਸ ਵਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੈ"। ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਾ ਰਿਹਾ ਕਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰੇ, ਕਦੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਮੱਥਾ ਚੁੰਮੇ ਤੇ ਕਦੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਦ ਬੰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਵੱਡੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗੌਰ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ , ਦੇਖਦੇ -ਦੇਖਦੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲਵਕੜੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ , "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਏ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਰ ਰਹੇਗੀ , ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੋ ।" ਉਸਦੀ ਧੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ , " ਪਾਪਾ,  ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ , ਬਸ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਆਏ ਸੀ , ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਮੈਨੂੰ ਰੋਣ ਆ ਗਿਆ ।"

ਜਦ ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ , " ਪਾਪਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵੀਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਰੋਜ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਵੀਰ ਲਈ, ਪਰ ਪਾਪਾ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। " ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਪੁੱਤਰ ਜੀ ,? ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨੇ ਬੜੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ।" ਤੇ ਉਸਦੀ ਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ , " ਪਾਪਾ ਕਿਤੇ ਇੰਝ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾ ਰਹੇ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਬੁਢੇਪਾ ਰੋਲ ਦੇਵੇ ਸਾਡਾ ਵੀਰ,  ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਏ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀਰ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ੇੜੀ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ , ਕਿਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਕਲੰਕ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਨਾ ਲਵਾ ਲਵੇ ।"

ਪਾਪਾ ਇੱਕ ਗੱਲ ਤੇ ਦੱਸੋ ਮੈਨੂੰ , "ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਦੇ ਨੇ , ਉਵੇਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ।" ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਦੇ ਨੇ , ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ , ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਤੇ ਕੋਈ ਐਸ ਡਰ ਤੋਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ।"  ਪੁੱਤ ਕਿੰਨਾ ਕੁੱਝ ਕਰਦੇ ਨੇ ਫਿਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ ? 

ਧੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦੇ ਅਥਰੂ ਵਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੂੰ -ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ । ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਬ ਇਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ :-
"ਲੋਕ ਧੀਆਂ ਜਮਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸੀ ,
ਹੁਣ ਪੁੱਤ ਜਮਣ ਤੋਂ ਡਰਨਗੇ ! !
ਕਦੇ ਧੀਆਂ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦੀਆਂ ਸੀ
"ਸਰਬ" ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ
ਜਦ ਪੁੱਤ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨਗੇ . . ਜਦ ਪੁੱਤ ਕੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨਗੇ ! !
ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿਓ ।

ਭੇਜਣਵਾਲਾ: hrjtkatil@gmail.com 
(13/02/2018)


ਗਿਰਗਿਟਾਂ
ਡਾ: ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ, ਮੋਹਾਲੀ

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਮੁਕੰਮਲ ਸਨ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਲ ਦੇ ਪਾਰਕ  ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਆਨੇ ਵਗੈਰਾ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਸਦ-ਭਾਂਡੇ ਸਭ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਭਰ ਗਿਆ। ਢੋਲਕੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੁਹਾਗ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਲੜਕੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਏ, ਬੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਨਾਲ ਆਏ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ , “ ਲਾਸ਼ ਮਾਰਚਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਪਈ ਰਹਿਣ ਦਿਓ! ਕੱਲ੍ਹ ਕੁੜੀ ਤੋਰ ਕੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦੇਣਾ” ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਮੰਨਣਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਵਿਆਹ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਗਿੱਧੇ, ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ, ਹਾਸੇ, ਰੌਣਕ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਾਰੇ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।

ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਂਭ-ਸਮੇਟ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ। ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਵਿੱਚ ਆਨ  ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਮਾਤਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਤੀਵੀਂਆਂ ਕੀਰਨੇ ਪਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਮਰਦ ਮਸੋਸੇ ਜਿਹੇ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਸੱਥਰ ’ਤੇ ਬਹਿ ਗਏ।
07/11/17


ਕਾਹਲੀ
ਡਾ: ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ, ਮੋਹਾਲੀ

“ ੳਇ ਧੀਨੂ! ਆਹ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਬੋਰੀ ਭਰਕੇ ਕੀ ਲੈ ਆਇਆਂ ਸ਼ਹਿਰੋਂ?”
“ ਪੁੱਛ ਨਾ ਯਾਰ! ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਰਾਹ’ਚ ਇਕ ਟਰੱਕ ਉਲਟਿਆ ਪਿਆ, ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਸੇਬ ਹੀ ਸੇਬ ਖਿਲਰੇ ਪਏ, ਮੈਂ ਬੋਰੀ ਭਰ ਲਈ, ਕੁਸ਼ ਦਿਨ ਨਿਆਣੇ ਮੌਜ ਕਰਨਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਓ ਖੁਆਉਣ ਜੋਗਾਂ?”

“ ਆਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਧੀਨੂ! ਉਥੇ ਟਰੱਕ ਡਰੈਵਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ?”
“ ਨਾ ਬਈ! ਉਥੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਈ ਕੋਈ ਟਰੱਕ ਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰੁਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਾਂ.. ਟਰੱਕ ਵਿਚੋਂ ਹੂੰਅ..ਹੂੰਅ ਦੀ ’ਵਾਜ ਤਾਂ ਸ਼ੈਦ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਸੀ..ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਈ ਨਹੀਂ”
07/11/17

ਡਾ:ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ #658, ਫੇਜ਼-3 ਬੀ-1,ਮੋਹਾਲੀ-160059,ਭਾਰਤ
ਮੋਬਾਈਲ: 919872007658,ਘਰ: 0172-4623658
ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸਰੀ,ਕੈਨੇਡਾ ਫੋਨ:604 763 1658
email: drbaldevkhaira@gmail.com

 

ਵੀਰਾਨਗੀ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਬਟਾਲਾ

ਰੂਪ ਸਕਲ-ਸੂਰਤੋ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀ-ਸੁਨੱਖੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਿਆਣੀ-ਉਮਰੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਸ ਦਾ। ਡੇਢ ਕੁ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੂਪ ਦੇ ਘਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਘਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਨਹੀ ਸਨ। ਰੂਪ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਨਸੇ ਦੀ ਲਤ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਨਹੀ ਸੀ ਕਰਦਾ। ਰੂਪ ਸਿਲਾਈ-ਕਢਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਲ ਰਹੀ ਸੀ।

ਰੱਬ ਨੂੰ ਖੌਰੇ ਕੀ ਮੰਨਜੂਰ ਸੀ ਕਿ ਰੂਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜੇ ਗੋਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੱਧ ਨਸੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸੱਸ ਨੇ ਸਣੇ ਪੁੱਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਘਰੋ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਪੇਕੇ ਮੁੜੀ ਰੂਪ ਇੰਝ ਹੀ ਸਿਲਾਈ-ਕਢਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਕਈ ਰਿਸਤੇਦਾਰ ਰੂਪ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ, ਇਸ ਦੀ ਅਜੇ ਉਮਰ ਹੀ ਕੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿਓ ਰੂਪ ਦਾ। ਪਰ, ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕੋਰੀ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਜਾਰਾਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਨੰਨੀ ਜਿਹੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਹੀ ਅਪਨਾਉਣਾ।

ਇੰਝ ਹੀ ਵਰੇ ਬੀਤਦੇ ਗਏ। ਪੁੱਤਰ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਉਧਰ ਰੂਪ ਦੀ ਉਮਰ ਢਲਣ ਲੱਗੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀਰਾਨ ਜਿਹੀ ਲੱਗਦੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਏਕਮ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਗਿਆ। ਘਰ ਤੋ ਦੂਰ ਬਾਹਰਲੇ ਸਹਿਰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਰੂਪ ਨੇ ਮੱਥੇ ਵੱਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰਹ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਹਫਤਾ ਛੁੱਟੀ ਕੱਟਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਏਕਮ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਮੰਮੀ ਤੁਸੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਹਿਰ ਚੱਲੋ, ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਤੁਸੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਨੇ।' ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਏਕਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ ਹੋ ਗਈ। ਦਿਲੋ ਦਿਲ ਮਾਲਕ ਦਾ ਸੁਕਰਾਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਨੇ ਏਕਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਐਨੀ ਹਮਦਰਦੀ ਜਗਾਈ। ਪਰ, ਅਗਲੇ ਹੀ ਪੱਲ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਏਕਮ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਵੱਲ ਪਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਏਕਮ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘੂਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੂਪ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂਡ ਦੇਖਦੇ ਸਾਰ ਰੂਪ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਉਦਾਸ ਜਿਹੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, 'ਏਕਮ ਪੁੱਤ, ਮੈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਹਿਰ ਜਾ ਕੇ। ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਮੈ ਬੁੱਢੀ ਐਵੇ ਘਰੇ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੂੰ ਬੈਠੀ।' ਏਕਮ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਝੱਟ-ਪਟ ਮੌਕਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਈ, 'ਹਾਂ- ਹਾਂ ਮੰਮੀ ਜੀ ਠੀਕ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਐਵੇ ਵਿਚਾਰੇ ਅੱਕ-ਥੱਕ ਜਾਇਆ ਕਰਨਗੇ ਇਕੱਲੇ ਘਰੇ ਬੈਠੇ।' ਅੱਗੋ ਏਕਮ ਨੇ ਵੀ ਹਾਂ ਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਾਪਿਸ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ।

ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਦੇ ਤੁਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋ ਰੂਪ ਸੀਸੇ ਵਿਚ ਕਦੀ ਆਪਣਾ ਝੁਰੜੀਆਂ ਭਰਿਆ ਚਿਹਰਾ ਤੱਕਦੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਰਿਸਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੇਤੇ ਕਰਦੀ, ਜੋ ਉਹ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, 'ਹੁਣ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈ, ਉਮਰ ਹੈ ਤੇਰੀ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਵਾਨ ਹੋਕੇ ਰੁੱਝ ਜਾਣਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ।' ਪਰ, ਉਦੋ ਰੂਪ ਨਹੀ ਸੀ ਸਮਝਦੀ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਨੂੰ। ਅੱਜ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੌਕਿਆ ਨਾਲ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵੀਰਾਨਗੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਨਾ ਏਕਮ ਦੀ ਅਵਾਜ ਸੀ : ਨਾ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਏਕਮ ਨੂੰ ਝਿੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰ। ਬੇਵੱਸ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਵੀਰਾਨਗੀ ਸੀ।
30/10/17

 

ਫ਼ਕੀਰੀ ਰੂਹ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਬਟਾਲਾ

ਚਾਚਾ ਕਰਤਾਰਾ ਚੰਗੇ-ਚੋਖੇ ਘਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਪੁਰਾਣਾ ਵਕਤ ਸੀ : ਪੜਾਈ- ਲਿਖਾਈ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀ ਸੀ ਦਿੰਦਾ ਕੋਈ। ਮਾਂ, ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦੀ ਰੱਬ ਘਰੇ ਤੁਰ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਪੂ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਰਤਾਰਾ ਬਾਹਲਾ ਚੁਸਤ-ਚਲਾਕ ਨਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਖੌਰੇ ਕਿਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ। ਜੇਕਰ ਭਾਬੀਆਂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ ਦੇ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂਓ ਲੈ ਕੇ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਨਹੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਕੁਝ-ਨਾ-ਕੁਝ ਗੁਣ-ਗੁਣਾਉਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਗਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਸੁਰੀਲੀ ਤੇ ਖਿੱਚ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਘਰੇ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਭਾਬੀਆਂ ਆਖ ਦਿੰਦੀਆਂ, 'ਕਰਤਾਰਾ ਖੁਦ ਤਾਂ ਵਿਹਲਾ ਫਿਰਦੈ, ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲ ਲਵੇਗਾ !' ਕਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਖਿੱਚ ਨਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਸਤ-ਮੌਲਾ ਫ਼ੱਕਰ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, 'ਮਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਗਈ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ। ਇੰਝ ਸਭ ਨੇ ਤੁਰ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਕੀ ਕਰਨੇ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤੇ।' ਉਸ ਫ਼ਕੀਰੀ ਜਿਹੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਖਾਵੇ-ਵਿਖੋਵੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀ ਸੀ ਪੈਂਦਾ। ਜਿਸ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਨੂੰ ਆਖ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕਰ ਦੇਣਾ।

ਇਕ ਦਿਨ ਭਾਬੀਆਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਵਿੱਚੀ ਸਲਾਹ ਲਾ ਕੇ ਵਿਓਂਤ ਬਣਾਈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀ ਹੈ, ਕਿਉੁਂ ਨਾ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਂਓਂ ਹੀ ਕਰਵਾ ਲਈਏ। ਭਰਾ ਵੀ ਭਾਬੀਆਂ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਹੀ ਲੈ ਆਏ। ਅਖੇ, 'ਸੁਣ ਕਰਤਾਰਿਆ ! ਤੈਨੂੰ ਜਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਕਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੋਹ-ਤੇਹ ਹੈ ਨਹੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਆਉਂਦੀ ਜਮੀਨ ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵੰਡ ਦੇ।' ਸੁਣ ਕੇ ਕਰਤਾਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਲੈ ਭਾਬੀ, ਆਹ ਕੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ : ਲਿਆ ਦੱਸ, ਕਿੱਥੇ ਲਾਵਾਂ ਅੰਗੂਠਾ !'

ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇੰਨਾ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇ ਨਿਕਲਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਬਾਪੂ ਵੀ ਘਰੇ ਆ ਵੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਿਆ। ਉਹ ਅੱਗ ਬਬੂਲਾ ਹੋਇਆ ਭੜਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਕਿਹੜੇ ਵਰਕਿਆਂ ਉਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਲਾਈ ਜਾਨੈ ਭਲਿਆਮਾਣਸਾ ! ਕੱਲ ਨੂੰ ਸਿਰ ਕਿੱਥੇ ਲਕੋਣਾ ਈ !'

ਕਰਤਾਰਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੌਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਸਾਹੇ ਬੋਲ ਗਿਆ-
'ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਵੀ ਫ਼ਕੀਰੀ, ਸਾਡੀ ਦੇਹ ਵੀ ਫ਼ਕੀਰੀ,
ਕੀ ਕਰਨੀ ਏ ਅਸੀਂ, ਚਾਰ ਟਕਿਆਂ ਦੀ ਜੀਰੀ।'
21/10/17

ਹਾਦਸਾ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਬਟਾਲਾ

ਉਫ ! ਤੋਬਾ ! ਮੇਰੀ ਤੋਬਾ ! ਮਾਰਧਾੜ ਅਤੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪਿਆਂ ਦੇ ਉਹ ਦਿਨ ਕਿੰਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਖਤਰਨਾਕ, ਖੌਫਨਾਕ ਅਤੇ ਜਾਨ-ਲੇਵਾ ਦਿਨ ਸਨ ਕਿ ਚੰਗੀਆਂ-ਭਲੀਆਂ ਵਸਦੀਆਂ-ਰਸਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ, ਜਾਤਾਂ-ਪਾਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ 'ਚ ਵੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਦੰਗੇ-ਫਸਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਹੀ ਉਲਝ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀ ਸੀ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲਾਂ 'ਚ ਕਿੱਥੇ, ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਵਸਦੇ-ਰਸਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ। ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤਾਂ ਭਰੀ ਵਗਦੀ ਇਸ ਹਵਾ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਕੱਟੜ ਵੈਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਜਿਹੀ ਹੀ ਮਚੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਚੀਕਾਂ-ਕੁਰਲਾਹਟਾਂ ਅਤੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।

ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਬਦ-ਕਿਸਮਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਫਰਤਾਂ ਭਰੀ ਇਸ ਜਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਦੌਰਾਨ, ਸਰਦਾਰ-ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ, ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੰਗੇ-ਬਾਜੀਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਦਗੜ-ਦਗੜ ਕਰਦਾ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਰੇਆਮ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਜੋ ਸਰਦਾਰ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਾਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇਸ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਦਾਹੜੀਆਂ ਕਟਵਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਪੀਣ ਲੱਗ ਜਾਣ।'

ਰੱਬ ਜਾਣੇ, ਉਸ ਵਕਤ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸਥਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਾ ਡਰ ਸੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਸੀ। ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੇਸ ਅਤੇ ਦਾਹੜੀਆਂ ਕੱਟ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਪੀਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਉਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।

ਉਹ ਜਹਿਰੀਲੀ ਵਗਦੀ ਇਸ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾ ਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਪਰਤੇ। ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਾਂ ਜਿਉਂ ਬਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ, ਹੁਣ। ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖੇ ਹਾਦਸੇ, ਵਿਲਕਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬਾ ਪਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਉਂ ਬਸ ਪਾਗਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਾਗਲ ਹੀ ਬਣ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ। ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਵਿਚਾਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸੁੱਧ-ਬੁੱਧ ਗਵਾ ਲਈ ਸੀ। ਹਰਦਮ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸਿਗਰਟ ਉਸ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਾਥਣ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਨਾ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦਾ ਫਿਕਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੁਆਕਾਂ ਦਾ ਤੇਹ। ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਿਆ ਹੀ ਕਰਨਾ ਸੀ ਉਸ ਨੇ, ਭਲਾ।

ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰੂਹ ਸੀ। ਸਾਊ ਜਿਹੀ ਬੀਬੀ ਕਈ ਬਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ 'ਚ ਧਰ ਪਲੋਸਦੀ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਨਿਹਾਲਿਆ ਕੁਝ ਤਾਂ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਪੁੱਤ! ਵੇਖ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੈ!' ਪਰ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੇਬੇ ਦਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਿੱਥੋਂ ਸੁਣਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਚੱਲਦੀ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਹਾਦਸਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਹੀ ਬਸ ਚੇਤੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਗੁਜਰਿਆ ਹਾਦਸਾ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਣਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਖੌਰੇ ਕੀ ਅਤੇ ਕਿਹਨਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ ਐਸਾ ਆ ਬੀਤਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਹਾਦਸਾ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗੁਜਰਿਆ। ਸੋਚਾਂ 'ਚ ਗੁਆਚਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਆਖਰ ਇਕ ਹਾਦਸਾ ਬਣ ਕੇ ਜਾਤਾਂ-ਪਾਤਾਂ ਅਤੇ ਮਜਬਾਂ-ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਆਚ ਹੀ ਗਿਆ।
10/09/17

ਸੁਨੱਖਾ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ,  ਬਟਾਲਾ

ਅਰਨੁਵ ਬਾਹਰਲੀ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਬਾਹਲਾ ਹੀ ਸੁਹਣਾ-ਸੁਨੱਖਾ ਤੇ ਦਿਲਕਸ਼ ਗੱਭਰੂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਚਰਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਵੀ। ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਉਹ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਹਰ ਕੁੜੀ ਉਸਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।

ਕਾਲਿਜ ਦੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਪਈ। ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ, ਸਭੇ ਰੀਜੈਕਟ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਰੀਜੈਕਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ : ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ : ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਨਲਟੀ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ। ਬਾਹਲਾ ਸੁਹਣਾ-ਸੁਨੱਖਾ ਤੇ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਘੁਮੰਡ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਸੀ।

ਅੱਜ ਦਾਮਿਨੀ ਨਾਂਓਂ ਦੀ ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਅਰਨੁਵ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਪੜੀ-ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮਝਦਾਰ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਅਰਨੁਵ ਤੇ ਦਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਪੱਲ ਅੱਡਰੇ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ। ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਅਰਨੁਵ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਅਕੜਾ-ਅਕੜਾ ਕੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਅਮੀਰ ਘਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਲਾਡਲਾ ਹਾਂ। ਜਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ, ਗੱਡੀਆਂ-ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਭੇ ਸੁੱਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ। ਜਿਸ ਵੀ ਕੁੜੀ ਉਤੇ ਉਂਗਲ ਰੱਖਾਂ, ਉਹੀ ਕੁੜੀ ਬੜੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ ਮੈਨੂੰ। ਕੁੜੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਤਰਲੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰੇ।'

ਅਰਨੁਵ ਦੇ ਲੈਕਚਰ ਨੂੰ ਦਾਮਿਨੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਖਰ 'ਚ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਲੇ ਹੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ-ਸੁਨੱਖੇ ਹੋ, ਪਰ ਇਹ ਜੋ ਬਾਹਰਲੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਲੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਹਾਂ ਵੀ ਬੋਲ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਪਰ, ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕੇ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਦਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੁਰ ਸਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਹਰ ਪੱਲ, ਹਰ ਘੜੀ ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ ਦਾ ਘੁਮੰਡ ਹੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਰਹੇ, ਮੈਨੂੰ। ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਸੁਨੱਖਾ ਉਹ ਨਹੀ ਜੋ ਸ਼ਕਲੋਂ ਸੁਨੱਖਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਅਸਲੀ ਸੁਨੱਖਾ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਦਿਲ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ, ਸੁੱਚੇ ਜਲ ਵਰਗਾ ਪਾਕਿ-ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਉਹ ਨਹੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਗੱਡੀਆਂ-ਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਗਲੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਅਮੀਰ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਅਕਲ ਅਮੀਰ ਹੈ। ਐਸਾ ਇਨਸਾਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਨੱਖਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਘੁਮੰਡੀ, ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਕਾਲਾ ਇਨਸਾਨ। ਮੈਂ ਜਰਾ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀ ਕਰਦੀ, ਐਸੇ ਘੁਮੰਡੀ, ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ' ਬੜੇ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ। ਦਾਮਿਨੀ ਨੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜਿਉਂ ਹੀ ਬੜੇ ਠਰੰਮੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪੂਰਵਕ ਇਹ ਗੱਲ ਦੋਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਦੁਹਰਾਈ ਤਾਂ ਅਰਨੁਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਨੂੰ ਨਹੀ ਸੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ।
16/08/17

ਨਮੋਸ਼ੀ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ,  ਬਟਾਲਾ

ਲਾਜੋ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਵਿਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਾਊ ਜਿਹੀ ਤੀਂਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾਂਦੀ ਮਸਤ-ਮੌਲਾ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿਉਂ ਵੱਖਰੀ ਜਿਹੀ ਹੀ ਕੋਈ ਦੁਨੀਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ। ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਾਧੂ ਬੋਲਣਾ। ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀ ਸੀ। ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ-ਫਿਟਕਾਰਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਲੂੰਧਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ, ਸੋਚਾਂ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਕਈ ਬਾਰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭਾ ਜਿਹਾ ਦਿੰਦੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਡਾਹਢਿਆ ! ਮੇਰੀ ਗੋਦੀ ਕੋਈ ਜੁਆਕ ਕਿਓਂ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੈਂ ! ਇਕਨਾਂ ਨੂੰ ਐਨੇ ਦੇ ਰੱਖੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀ ਜਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੋਦੀ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀ ਪਾਇਆ ਤੈਂ ! ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਸੱਖਣੀ ਹੀ ਕਿਓਂ ! ਦੱਸੀਂ ਜਰਾ ਮੈਂ ਕੀ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇਰਾ !' ਪਰ, ਫਿਰ ਵਿਚਾਰੀ ਸਬਰ ਦਾ ਘੁੱਟ ਭਰ ਕੇ, ਇਕ ਨੁੱਕਰੇ ਲੱਗ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ। ਬਸ ਕੰਮ-ਕਾਰ 'ਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੀ ਦਿਨ-ਕਟੀ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ। ਕਈ ਬਾਰ ਸੱਸ ਅੱਕੀ ਹੋਈ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਿਆਂ ਆਖਦੀ, 'ਕਰਮਾਂ ਮਾਰੀਏ ਮਰ ਮੁੱਕ ਹੀ ਜਾ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੀ ਕਰ ਦੇਵਾਂ ਦੂਜਾ।'

ਲਾਜੋ ਇਹ ਸਭੇ ਕੁਝ ਦਿਲ ਉਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁਣ ਅਤੇ ਸਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਨੁੰ ਬਾਹਲੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਜਿਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਰਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਆਏ-ਗਏ ਦੇ ਬੈਠੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਨੀ ਗੋਦ ਨੂੰ ਲਾਹਨਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਜੇਕਰ ਅੱਕ ਕੇ ਕਦੀ ਉਹ ਜੁਆਕ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਠਾਹ ਕਰਦੀ ਚਪੇੜ ਛੱਡਦਿਆਂ ਆਖਦਾ, 'ਖੋਟ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕਾਹਤੋਂ ਗੋਦ ਲਈਏ ਜੁਆਕ !'

ਅਖੀਰ, ਇਕ ਦਿਨ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਚੋਰੀ ਜਿਹੇ, ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਸੁੱਖੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਜੋ ਨੂੰ ਗੱਲ ਦੀ ਭਾਫ ਤੱਕ ਵੀ ਨਾ ਕੱਢੀ ਗਈ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਕਰਮਾਂ-ਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖਬਰਾਂ ਹੀ ਉਸ ਵਕਤ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਘਰ ਦੀਆਂ ਦਹਿਲੀਜਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਧਰ ਚਾਵਾਂ ਤੇ ਸਧਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਨ-ਵਿਹਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਧਰ ਲਾਜੋ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹੀ ਪੱਥਰ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
11/08/17


ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ
ਰਮਿੰਦਰ ਫਰੀਦਕੋਟੀ

ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿਓਂ ਮਿਹਨਤੀ, ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ‘ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਕਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ 50 ਸਾਲ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ ‘ਚ ਹੀ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਚਾਅ ਜਿਹਾ ਚੜਿਆ ਕਿ ਨਾਨਕੀ ਮਿਲ ਆਵਾਂ। ਗੱਡੀ ਸਟਾਰਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ। ਮਨ ਬੜਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਜੁੜ ਗਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਨਾਨੇ-ਨਾਨੀ ਨੇ ਚਾਅ ਕਰਨੇ ਦੋਹਤੇ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਅਤੇ ਨਿੱਕਾ ਰਾਮ ਗੁਰੀ ਲੈ ਕੇ ਬਲਾਉਣਾ ਮੈਨੂੰ। ਨਾਨੀ ਦੇ ਘਿਓ ਵਾਲੇ ਪਰੌਂਠੇ ਨਘੋਚਾਂ ਕਰ-ਕਰ ਖਾਣੇ ਵਿਚਾਰੀ ਬੁਰਕੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਮੂੰਹ ‘ਚ ਤੇ ਉਧਰ ਨਾਨਾ ਜੀ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਸਾਈਕਲ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣਾ, ਦੁਪਹਿਰੇ ਤਾਸ਼ ਕੁੱਟਣੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮੀ ਜਾਣਾ ਨਰਮਾ ਸੀਲਣ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਬੂਟੇ ਸਿੱਧੇ ਕਰਦੇ ਫਿਰਨਾ। ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੈਣ ਜਾਣਾ ਨਾਨੀ ਨੇ ਮੱਲੋ ਮੱਲੀ ਰੱਖ ਲੈਣਾ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਮਸਾਂ-ਮਸਾਂ ਆਇਆ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਦੋਹਤਾ ਮੇਰਾ।

ਅਚਾਨਕ ਬਰੇਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਆ ਗਿਆ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਘਰ। ਮਾਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਠੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਸੁੱਖ ਨਾਲ। ਉਤਰਨ ਤੇ ਹੀ ਖਾਲੀਪਨ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਇੰਞ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਚਾਅ ਮਲਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਅੱਜ ਦੋਹਤੇ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ। ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਉਪਰੰਤ ਮਾਮੀ ਫਟਾ-ਫਟ ਬੋਲੀ ਕਾਕਾ ਕਦੋਂ ਕੁ ਜਾਣਾ ਵਾਪਿਸ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮੀ। ਮਾਮੇ ਵਿਚਾਰੇ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ‘ਚ ਉਲਝੇ ਇਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦੌੜ ਨੇ ਹੰਭਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ। ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ ਮਾਮੀ ਜੀ ਜਲਦੀ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ ਘਰ। ਬੱਸ ਏਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ ਨਾਨੇ-ਨਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਬੁਸ਼ਾਰ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਤੇਰੇ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਰਮਿੰਦਰ ਫਰੀਦਕੋਟੀ
3 ਫਰੈਂਡਜ਼ ਐਵੀਨਿਊ,
ਨਿਊ ਹਰਿੰਦਰਾ ਨਗਰ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ।
ਮੋਬਾ : 98159-53929


ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ
 ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ 'ਹਰਿਆਓ'

ਥਾਣੇਦਾਰ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਜਰੀ ਦੇ ਅਗਾਹਵਧੂ ਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਆਏ ਕਿਸਾਨ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਪਹਿਚਾਉਣ ਦੀ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਪਿੰਡ ਮਾਜਰੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਕਿਸਾਨ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਘਰ ਪੁੱਛਿਆ। ਪਤਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚਿੱਟੀ ਤਿੰਨ ਮੰਜਲੀ ਕੋਠੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਇੰਨਾ ਅਮੀਰ…! ਸੋਚਦਿਆਂ-ਸੋਚਦਿਆਂ ਗੱਡੀ ਗੇਟ ਅੱਗੇ ਜਾ ਖੜੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਦਰ ਏ.ਸੀ. ਰੂਮ 'ਚ ਮਹਿੰਗੇ ਸੋਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਸ਼ਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

"ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਠੀ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੀ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਇਆ?", ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

"ਆਓ ਦਿਖਾਵਾਂ", ਕਹਿ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਖੇਤ ਵੱਲ ਲੈ ਤੁਰਿਆ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ 40-50 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਸਬਜੀਆਂ ਤੋੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਛਾਂਟ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਸਬਜੀਆਂ ਥੈਲਿਆਂ 'ਚ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

"ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖ਼ਰਚ ਵੀ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵੀ ਤਾਂ ਮਹਿੰਗੀ ਐ", ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

"ਨਹੀਂ…ਨਹੀਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਜੀ, ਇਹੀ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਭੇਤ ਐ। ਜੇਕਰ ਖ਼ਰਚਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਆਮਦਨੀ ਹੁੰਦੀ । ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ-ਪਤੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਐ। ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਹੀ ਨਸ਼ਾ ਮਿਲੂ। ਨਸ਼ਾ ਕਿਹੜਾ ਆਪਾਂ ਪੈਸੇ ਲਾ ਕੇ ਖ੍ਰੀਦਣਾ ਐ, ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਉਠਣੀ ਬੈਠਣੀ ਐ। ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਆਪਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਰ ਦਿੰਨੇ ਆਂ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ", ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਿਸਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇੱਕ ਅਗਾਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਦਾ……ਜਾਂ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ! ਥਾਣੇਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵੱਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

- ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ 'ਹਰਿਆਓ'
ਉੱਭਾਵਾਲ, ਸੰਗਰੂਰ
+91-8427405492

12/08/17


 ਨੱਨ੍ਹੀ ਕਹਾਣੀ
ਮਜਬੂਰ

ਸੱਤੀ ਅਟਾਲਾਂ ਵਾਲਾ

 


 

 ਮਜਦੂਰ ਔਰਤ 'ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, 'ਉਠ ਨੀ ਉਠ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੇਗੀ। ਚੱਲ ਕੰਮ ਕਰ।'

'ਸਾਹਿਬ ਹੁਣੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਸੀ।' ਮਜਦੂਰ ਔਰਤ ਥਥਲਾਓਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ। ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਸੰਵਾਰਦੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਉਠ ਖੜੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਰ, ਪਰਨੇ ਦੀ ਛਾਂਵੇ ਪਏ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਲੇਰਾਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਵਾਂਗ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਸਨ ।

ਏਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰ ਆ ਕੇ ਰੁੱਕੀ। ਕਾਰ ਚੋ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਾ ਲੜਕਾ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਬਣ ਰਹੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ । ਠੇਕੇਦਾਰ ਬੋਲਿਆ, 'ਚੱਲ ਪੁੱਤ ਚੱਲ, ਗੱਡੀ 'ਚ ਬੈਠ, ਬਾਹਰ ਧੁੱਪ ਬਹੁਤ ਹੈ ।' ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਮਜਦੂਰ ਔਰਤ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਚ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾ ਖੁੱਭੇ, ਪਰ ਉਹ ਕਰ ਵੀ ਕੀ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਦੋ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਹੱਥੋ ਮਜਬੂਰ ਸੀ ।

ਸੱਤੀ ਅਟਾਲਾਂ ਵਾਲਾ (ਹੁਣ ਦੁਬੱਈ, ਵਟਸ-ਅਪ ਨੰਬਰ
971544713889)

23/05/2017

ਨੱਨ੍ਹੀ ਕਹਾਣੀ >>          ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ  >>    


 
ਮਜਬੂਰ
ਸੱਤੀ ਅਟਾਲਾਂ ਵਾਲਾ
ਇਸ਼ਕ
ਵਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ, ਬਟਾਲਾ
ਲਾਚਾਰ
ਸੰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ
ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕਾ
ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝਲਕਦੀ ਮਮਤਾ
ਅਜੀਤ ਸਤਨਾਮ ਕੌਰ
ਮੀਨਾ ਬੂਟੀਕ
ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੰਮਰਾ ਫਗਵਾੜਾ
ਸੁੱਕੇ ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ
ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਜੱਗੀ ਕੁੱਸਾ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣੀ
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਸਰਾ ਮੈਲਬੌਰਨ
ਬੁੱਢੀ ਦਾਦੀ
ਸਰੁੱਚੀ ਕੰਬੋਜ, ਫਾਜਿਲਕਾ
 ਨੱਥ ਪਾਉਣੀ
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਸੰਸਾਰ
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਸੂਹਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
ਲੱਛੂ ਭੂਤ
ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਇਟਲੀ
ਦਾਦਾ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ
ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਇਟਲੀ
ਬ੍ਰੇਕ ਫਾਸਟ
ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਇਟਲੀ
ਵਲੈਤੀ ਲਹੂ
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ “ਮਾਧੋ ਝੰਡਾ”, ਇਟਲੀ
ਜੀਵਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕਾ
ਬਿੱਲੀਆਂ
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਸੂਹਾ
ਸਭ ਅੱਛਾ ਹੈ
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ
ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ, ਯੂ ਕੇ
ਚਿੱਟੀ ਬੇਂਈ–ਕਾਲੀ ਬੇਈਂ
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਸੂਹਾ
ਤੈਨੂੰ ਦੂਰ ਵਿਆਹੂੰ
ਸਿੰਮੀਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਪੁੰਨੀ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ
ਓਦੋਂ ਤੇ ਅੱਜ
ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ, ਯੂ ਕੇ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੂਹ
ਭਿੰਦਰ ਜਲਾਲਾਬਾਦੀ, ਯੂ ਕੇ
ਫੇਸਬੁੱਕ
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਸਬਕ
ਸਤਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਸ. ਅ. ਸਿੰਘ ਨਗਰ
ਕਿਹਨੂੰ, ਕਿਹਨੂੰ ਭੁੱਲਾਂ?
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਝਾੜੂ
ਗੁਰਮੇਲ ਬੀਰੋਕੇ, ਕਨੇਡਾ
ਧੰਦਾ ਬਣਾ ਗਿਆ ਬੰਦਾ
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸੋਮੇ
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਅਮਰੀਕਾ
ਖੂਹ ਦੇ ਡੱਡੂ
ਰਵੀ ਸੱਚਦੇਵਾ, ਆਸਟੇ੍ਲੀਆ
ਘਰ ਵਾਪਸੀ
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਅਮਰੀਕਾ
ਸੋਗ
ਰੂਪ ਢਿੱਲੋਂ, ਲੰਡਨ
ਉਹ ਮੂਵ ਹੋ ਗਈ
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਗੋਲਡੀਲੌਕਸ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਿੱਛ
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕਾ
ਸਾਰੋ-ਛੈ
ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਸੂਹਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਕਹਾਣੀ
ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ 2
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ , ਬੌਸਟਨ, ਅਮਰੀਕਾ
ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਕਹਾਣੀ
ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ (1)
ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ , ਬੌਸਟਨ, ਅਮਰੀਕਾ
baybus1ਬੇਵੱਸ ਪ੍ਰਦੇਸੀ
ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ‘ਮਾਧੋ ਝੰਡਾ’, ਇਟਲੀ
ਵੇ ਲੋਕੋ
ਅਨਮੋਲ ਕੌਰ, ਕਨੇਡਾ
ਸਸਤੇ ਬੰਦੇ
ਡਾ. ਸਾਥੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਲੰਡਨ
 

hore-arrow1gif.gif (1195 bytes)


Terms and Conditions
Privacy Policy
© 1999-2015,  5abi.com

www.5abi.com
[ ਸਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ][ ਈਮੇਲ ][ ਹੋਰ ਸੰਪਰਕ ][ ਅਨੰਦ ਕਰਮਨ ][ ਮਾਨਵ ਚੇਤਨਾ ]
[ ਵਿਗਿਆਨ ][ ਕਲਾ/ਕਲਾਕਾਰ ][ ਫਿਲਮਾਂ ][ ਖੇਡਾਂ ][ ਪੁਸਤਕਾਂ ][ ਇਤਿਹਾਸ ][ ਜਾਣਕਾਰੀ ]

darya1.gif (3186 bytes)
©1999-2015,  5abi.com