ਨਜ਼ਮ :
ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਸੁਖਿੰਦਰ

ਮੰਡੀ ਯੁਗ ਨੇ
ਬਹੁਤ ਕੁਝ, ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ-

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਪਾਣੀ
ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ
ਧਰਤੀ ‘ਚੋਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ
ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਣ ਵਾਲੇ, ਕਿਸਾਨ
ਨਿਤ, ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ, ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ
ਡੇਰੇ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ
ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸਕਰੀਨਾਂ ਉੱਤੇ
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ
ਲੱਚਰਤਾ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਚਾਪਲੂਸੀ ਦੀਆਂ
ਨਵੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ ਛੁਹ ਕੇ, ਦੱਲੇਬਾਜ਼ੀ
ਦੇ ਧੰਧੇ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ
ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਦਾ ਕੱਦ, ਹੁਣ
ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ
ਕਿੰਨੇ ਡਰੱਗ ਸਮਗਲਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ
ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ, ਕਬੱਡੀ
ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜੁੱਸਿਆਂ ਦੀ
ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਕਾਬੁਲ
ਕੰਧਾਰ, ਕਰਾਚੀ, ਲਾਹੌਰ, ਅਮਰਤਸਰ ਤੋਂ
ਚਰਸ, ਕਰੈਕ, ਕੁਕੇਨ, ਅਫੀਮ, ਸਪੀਡ
ਟੋਰਾਂਟੋ, ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕੈਲਗਰੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ
ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ, ਢੁੱਕਵਾਂ ਮਾਧਿਅਮ
ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ

ਮੰਡੀ ਯੁਗ ਨੇ
ਬਹੁਤ ਕੁਝ, ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ-

ਮਕਾਰ ਵਿਉਪਾਰੀ, ਦੇਸ-ਬਦੇਸ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ
ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ, ਰੰਡੀ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ
ਕੋਠਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਧੰਧਾ ਕਰਨ ਲਈ
ਲਿਆ ਬਿਠਾਲਦੇ ਹਨ
ਐਮ.ਏ, ਐਮ.ਫਿਲ, ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੇ ਥੀਸਸ
ਮੰਡੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੱਖ, ਦੋ ਲੱਖ
ਤਿੰਨ ਲੱਖ, ਰੁਪਏ ‘ਚ ਵਿਕਦੇ ਹਨ
ਅਲਟਰਾ ਸਾਊਂਡ ਇਮੇਜ ਸਕੈਨ ਸੈਂਟਰ
ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਲਿੰਗ
ਦਸਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ
ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਧੀਆਂ ਦਾ
ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ
ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਂਦੇ ਹਨ
ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮਾਂ-ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ
ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਫੀਆ ਲੱਠਮਾਰਾਂ ਦੇ
ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਿਜ਼
ਕੱਠਪੁਤਲੀ ਬਣ ਕੇ
ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ

ਮੰਡੀ ਯੁਗ ਨੇ
ਬਹੁਤ ਕੁਝ, ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ-

ਪਰ, ਕਵਿਤਾ
ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ
ਬਨਣ ਲਈ
ਸਮੀਖਿਆਕਾਰਾਂ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ
ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਨੱਚਦੀ ਹੋਈ
ਦਿਸ਼ਾਹੀਨ ਹੋ, ਦੇਹ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ
ਗਹਿਰ-ਗੰਭੀਰ, ਅਧਿਐੱਨ
ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ

(ਮਾਲਟਨ, ਮਈ 5, 2012)

Sukhinder, Editor: SANVAD, Box 67089, 2300 Yonge St,
Toronto ON M4P 1E0 Canada
Tel. (416) 858-7077 
Email: poet_sukhinder@hotmail.com
07/05/2012

ਬਿਜਲੀ
ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭਮਰਾ, ਫਗਵਾੜਾ

ਆ ਗਈ! ਆ ਗਈ!! ਆ ਗਈ!!!
ਅਕਸਰ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਮੁਹੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,
ਪਰ ਕੌਣ ? ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ,ਵਿਚਾਰੀ ਬਿਜਲੀ !
ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਬਿਜਲੀ
ਕਿਸੇ ਦੀ ਭੂਆ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਸੀ ,
ਕਿਸੇ ਦੀ ਲਗਦੀ ਸਾਲੀ ਵਿਜਲੀ !
ਬਿਨ ਬਿਜਲੀ ਹੈ ਜਗ ਹਨੇਰਾ ,
ਰਬ ਦੀ ਰਾਜ ਦੁਲਾਰੀ ਬਿਜਲੀ !
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਾਸੀ ,
ਸਚਮੁਚ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਬਿਜਲੀ !
ਉਹ ਵੇਖੋ ਪਿਆ ਲਾਟੂ ਜਗੇ ,
ਜਗ ਰਿਹੀ ਹੈ ਪਿਆਰੀ ਬਿਜਲੀ !
ਸਾਲਾ! ਬੁਝ ਗਿਆ, ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ ,
ਰੁਸ ਗਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਜਲੀ !
ਲਗਦੈ ਬਲਬ ਫ਼ਿਉਜ ਹੋ ਗਿਆ ,
ਕੜਕ ਪਈ ਹਤਿਆਰੀ ਬਿਜਲੀ !
ਸ਼ਾਇਦ ਡੈਮ ਚੌਂ ਪਾਣੀ ਘਟ ਗਿਆ ,
ਕਿਉਂਕੀ ਬਰਫ਼ ਨਹੀ ਦੁਖ਼ਿਆਰੀ ਪਿਘਲੀ !
ਗਈ ! ਹਾਏ !! ਚਲੀ ਗਈ ,
ਚਾਨਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਸ ਗਈ ਬਿਜਲੀ ,
ਚਾਲੂ ਕਰ ਲਓ ਦਿਲ ਦਾ ਜਨਰੇਟਰ ,
ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸ ਗਈ ਬਿਜਲੀ !

20/05/2012

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੌਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਖ਼ੀ ਕੇਵਲ ਬਰਫ਼ ਹੈ ! ਕਿਉਂਕਿ , ਬਰਫ਼ ਬਾਂਝ ਹੈ , ਅਤੇ ਜਦੋ ਵੀ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਖ਼ਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੱਥਰੂ ਦਰਿਆ ਬਣ ਵਹਿ ਤੁਰਦੇ ਹਨ , ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਦਰਦ ਭਰੀਆ' ਬੂੰਦਾ' ਵਿਚ :

ਅਮ੍ਰਿੰਤ ਹੈ ! ਮਿਠਾਸ ਹੈ !!
ਜੀਵਨ ਹੈ ! ਜਵਾਨੀ ਹੈ !!
ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ! ਮਸਤੀ ਹੈ !!
ਸ਼ਾਤੀ ਹੈ ! ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੈ !!
ਗੰਗਾ ਹੈ ! ਜਮਨਾ ਹੈ !!
ਸਤਲੁਜ ਹੈ ! ਬਿਆਸ ਹੈ !!
ਉਮੰਗ ਹੈ ! ਤਰੰਗ ਹੈ !!
ਫ਼ੁਹਾਰ ਹੈ ! ਨੁਹਾਰ ਹੈ !!
ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ! ਮੰਝਧਾਰ ਹੈ !!
ਤੀਰਥ ਹੈ ! ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ !!
ਪਵਿਤਰਤਾ ਹੈ ! ਪਿਆਰ ਹੈ !!
ਏਸੇ ਲਈ ਬਰਫ਼ ਵਿਚਾਰੀ ,
ਲਗਦੀ ਹੈ ਕੋਈ ਦੁਖ਼ਿਆਰੀ !!

11/05/2012

ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਹੇ ਛਾਈ , ਨਾ ਕੋਈ ਉਡਦੀ ਡਾਰ ਹੀ ਦਿਸੇ !
ਨਾ ਕੋਈ ਆਵੇ , ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਵੇ , ਨਾ ਕੋਈ ਮੋਟਰ ਕਾਰ ਹੀ ਦਿਸੇ !
ਬਦਲ ਗਿਆ ਮੌਸਮ ਹੇ ਸ਼ਾਇਦ , ਖਿੜੀ ਕੋਈ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਨਾ ਦਿਸੇ !
ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬੀਮਾਰ ਹੇ ਲਗਦਾ , ਕੋਈ ਨਾ ਵੇਚਦਾ ਅਨਾਰ ਹੀ ਦਿਸੇ !
ਨਾ ਕੋਈ ਹਾਲੀ , ਨਾ ਪੰਜਾਲੀ , ਨਾ ਆਉਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਹੀ ਦਿਸੇ !
ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ , ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੁਛੇ , ਚੁਪ ਖੜੀ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਦਿਸੇ !
ਸਾਰਾ ਜਗ ਨਿਰਮੋਹੀ ਹੋਇਆ , ਕੋਈ ਨਾ ਕਰਦਾ ਪਿਆਰ ਹੀ ਦਿਸੇ !
ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਲੇਕਿਨ ਕੋਈ ਪਤਵਾਰ ਨਾ ਦਿਸੇ !
ਤੇਤੀ ਕਰੌੜ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਸ਼ਾਇਦ, ਅਜੀਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਵਤਾਰ ਨਾ ਦਿਸੇ !

29/04/2012

ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ

ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
(ਅਸਿੱਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)

ਸਿੱਖਿਆ ਰੁਲਦੀ ਵਿਚ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ,
ਕਿਸਾਨ ਥੱਲੇ ਆਏ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਾਰ ਦੇ,
ਪੱਖ ਹੀ ਬਦਲੇ ਫਿਰਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੇ ਹਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ,
ਕੀ ਕਹਿਣੇ ਉਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ,
ਜਿਹੜੀ ਨਾਅਰੇ ਲਾਵੇ,
ਉਦਾਰਵਾਦ ਤੇ ਸਵਤੰਤਰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਪਾਰ ਦੇ,
ਰੋਟੀ ਕਪੜਾ ਮਕਾਨ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ,
ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਮਾਇਨੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦੇ……….

ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ
(ਅਸਿੱਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)

ਰੱਬਾ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ,
ਸਤਾ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਦਾ, ਕੋਈ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇ,
ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਸਵਿਧਾਨ ਦਾ ਰੂਪ,
ਤੇ ਹਰ ਕਾਵਿਕ ਲਫਜ਼ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਹੋਵੇ,
ਕਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਖਾਸ ਦਰਜਾ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਵੇ,
ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾ ‘ਚ ਲਿਖਤਾਂ ਕਰਨ ਕਾਰਜ,
ਤੇ ਸਾਇਰਾਨਾਂ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਹੋਵੇ,
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੋਵੇ ਹਰ ਮਨ ਅੰਦਰ, ਹਰ ਇਕ ਕੋਲ ਹਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ,
‘ਪ੍ਰਭ’ ਸਾਸ਼ਕ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੋਵੇ…….

31/03/2012